Trong các năm 2005, 2006 và 2007, Việt Nam đã kí Bản ghi nhớ (MOU) về việc bước đầu thực hiện Hiệp định tạo thuận lợi cho phương tiện vận tải người và hàng hóa qua biên giới (CBTA) với những nước có chung biên giới, nhưng đến nay việc triển khai vẫn còn khá chậm.
Quá hạn
Cụ thể, năm 2005 Việt Nam kí MOU về bước đầu thực hiện CBTA với Lào, năm 2006 kí với Campuchia và năm 2007 kí với Trung Quốc. Trong đó, có việc thực hiện công tác kiểm tra “Một cửa một lần dừng” trong lĩnh vực hải quan.
Đối với Lào sẽ thực hiện tại cặp cửa khẩu Lao Bảo – Đen sa vẳn; với Campuchia thực hiện tại cặp cửa khẩu Mộc Bài – Bà Vẹt; với Trung Quốc tại cặp cửa khẩu Lào Cai – Hà Khẩu.
Cụ thể, tại cặp cửa khẩu Lào Cai – Hà Khẩu, mô hình kiểm tra một lần dừng được thực hiện qua 2 giai đoạn. Giai đoạn 1, thực hiện các biện pháp chính nhằm tạo thuận lợi cho việc làm thủ tục qua biên giới, bao gồm cả việc thực hiện kiểm tra một cửa (thời gian bắt đầu từ 30-9-2007). Bước 2, thực hiện kiểm tra một lần dừng được quy định tại phụ lục 1 của MOU, sau khi hoàn thành việc chỉnh sửa một số quy định liên quan đến việc cho phép công chức 2 nước thực hiện công vụ trên lãnh thổ phía bên kia.
Theo Bộ Tài chính, trong quá trình đàm phán, phía Việt Nam đã thực hiện kiểm tra theo mô hình một cửa như khái niệm của GMS (Hội nghị Thượng đỉnh các nước tiểu vùng Mekong mở rộng), nên có thể xem Việt Nam đã thực hiện giai đoạn 1 trước thời hạn. Riêng giai đoạn 2, hiện nay, Việt Nam chưa nhận được thông báo từ phía Trung Quốc về việc sửa đổi luật pháp cho phù hợp với thực hiện kiểm tra một cửa một lần dừng. Do đó, giai đoạn này đến nay vẫn chưa được thực hiện.
Về tình hình triển khai tại cặp cửa khẩu Lao Bảo – Đen sa vẳn, lộ trình thực hiện được 2 bên kí kết gồm 4 bước. Trong đó, bước 1 là hải quan 2 nước phối hợp thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa và công tác kiểm tra hải quan tại khu vực kiểm tra chung (thời gian thực hiện 30-6-2005). Bước 2, hải quan 2 nước phối hợp thực hiện đầy đủ thủ tục và công tác kiểm tra hải quan tại khu vực kiểm tra chung (thời gian từ 30-6-2006). Bước 3, hải quan, cơ quan kiểm dịch, y tế 2 nước phối hợp thực hiện đầy đủ thủ tục và công tác kiểm tra thuộc chức năng tại khu vực kiểm tra chung (thời gian từ 31-12-2006). Bước 4, hải quan, cơ quan kiểm dịch, y tế, xuất nhập cảnh 2 nước phối hợp thực hiện đầy đủ thủ tục qua biên giới tại khu vực kiểm tra chung (thời gian từ 30-6-2007).
Nhưng đến nay, mới chỉ có bước 1 được thực hiện (từ 12-6-2005), và bước 2 mới hoàn thiện các cơ sở vật chất (phòng làm việc, hệ thống kho, mặt bằng kiểm tra…) tại khu vực kiểm tra chung, phục vụ lực lượng chức năng 2 bên thực thi nhiệm vụ theo thỏa thuận trong MOU.
Riêng cặp cửa khẩu Mộc Bài – Bà Vẹt, cũng được thực hiện theo lộ trình 4 bước như tại cặp cửa khẩu Lao Bảo – Đen sa vẳn (thời gian thực hiện từ 2006 đến 2008). Tuy nhiên, đến nay, mới chỉ dừng lại ở mức hải quan 2 nước kí thỏa thuận về thực hiện bước 1, nhưng thực tế vẫn chưa triển khai vì chưa bố trí được khu vực kiểm tra chung phục vụ kiểm tra thực tế hàng hóa.
Như vậy, có thể thấy, phần lớn các bước trong lộ trình triển khai CBTA, cụ thể là thực hiện kiểm tra một cửa một lần dừng tại các cặp cửa khẩu được chọn giữa Việt Nam và Lào, Campuchia, Trung Quốc đã không về đích đúng hạn trong MOU giữa các Chính phủ.
Cần nỗ lực từ các bên
Để thúc đẩy nhanh hoạt động kiểm tra “Một cửa một lần dừng”, mới đây Bộ Tài chính đã có công văn đề nghị Bộ Giao thông- Vận tải, Bộ Ngoại giao xem xét một số nội dung công việc.
Cụ thể, tại cặp cửa khẩu Lào Cai – Hà Khẩu, các cơ quan chức năng cần khảo sát, đánh giá hiệu quả thực hiện giai đoạn 1. Xem xét sự cần thiết, khả năng triển khai giai đoạn 2, có lường trước khả năng biến động về hợp tác kinh tế giữa 2 nước và trong khu vực.
Trên cơ sở đó, báo cáo Chính phủ phương án trao đổi với cơ quan chức năng Trung Quốc cách thức triển khai trong thời gian tới theo hướng tạo thuận lợi cho việc vận chuyển hành khách, hàng hóa qua biên giới 2 nước.
Đối với cặp cửa khẩu Lao Bảo – Đen sa vẳn, Bộ Tài chính cho rằng, nếu chỉ dừng lại ở việc thực hiện bước 2 sẽ chưa thực sự mang lại thuận lợi cho hành khách, DN, thậm chí có thể gây phản ứng không tích cực từ phía DN do làm mất thêm thời gian của DN…
Do đó, để tạo thuận lợi cho DN, hành khách khi làm thủ tục qua biên giới, Bộ Tài chính đề nghị các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Quốc phòng khẩn trương rà soát, hoàn chỉnh và thống nhất với cơ quan đối tác của Lào những quy trình kĩ thuật cần thiết cho phối hợp thực hiện kiểm tra “Một cửa một lần dừng”; thực hiện ra soát và nâng cấp cơ sở hạ tầng (nếu cần) để đáp ứng yêu cầu hoạt động này.
Các đơn vị sẽ báo cáo Chính phủ (thông qua Bộ Ngoại giao) thời hạn tham gia thực hiện kiểm tra “Một cửa một lần dừng”. Đồng thời Bộ Ngoại giao báo cáo Thủ tướng quyết định thời gian thực hiện các bước 2, 3 và 4 ở cặp cửa khẩu Lao Bảo – Đen sa vẳn.
Tại cặp cửa khẩu Mộc Bài – Bà Vẹt, cơ quan chức năng (thuộc Bộ Giao thông- Vận tải) cần làm việc với cơ quan có thẩm quyền của Campuchia để bố trí khu vực kiểm tra chung tại cửa khẩu Bà Vẹt để đáp ứng yêu cầu công tác kiểm tra “Một cửa một lần dừng” và tạo thuận lợi cho việc làm thủ tục qua biên giới của DN, hành khách.
Bố trí vốn đầu tư dự án xây dựng khu vực kiểm tra chung chính thức trên lãnh thổ Việt Nam (đã được UBND tỉnh Tây Ninh phê duyệt) do Ban quản lí khu kinh tế Tây Ninh thực hiện.
Từ Khóa Xuất Nhập Khẩu
- nhập khẩu gỗ campuchia
- cửa khẩu đường bộ quốc tế đen sa vẳn – lao bảo
- thu tuc xuat nhap khau tai lao
